HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI VĂN BẢN NGHỊ LUẬN

HỆ THỐNG SƠ ĐỒ LẬP LUẬN

LUẬN ĐỀ => LUẬN ĐIỂM - ý chính, ý khái quát => LÍ LẼ => BẰNG CHỨNG

Câu 1: Mục đích viết của văn bản

- Trình bày quan điểm về......., từ đó thuyết phục, tác động đến nhận thức của người đọc, người nghe về..............

Câu 2: Xác định đề tài của văn bản/ Xác định luận đề

- Vấn đề được bàn luận

Câu 3: Chỉ ra và nêu tác dụng của bằng chứng

+ Bước 1: Chỉ ra bằng chứng

+ Bước 2: Làm cho lập luận chặt chẽ, tạo sự thuyết phục, tin cậy, khách quan cho lập luận, người nghe; làm cho diễn đạt sinh động, hấp dẫn.

+ Bước 3: Khái quát nội dung của bằng chứng => Từ đó góp phần làm sáng tỏ luận điểm (ghi rõ luận điểm)

Câu 4: Nhận xét cách sắp xếp, trình bày luận điểm, lí lẽ và bằng chứng của tác giả

+ Lưu ý: linh hoạt từng đoạn

- Được sắp xếp theo một trình tự hợp lí, khoa học

- Tác giả đưa ra luận điểm, triển khai luận điểm bằng các lí lẽ, bằng chứng. Làm cho lập luận chặt chẽ, tạo sự thuyết phục, tin cậy, khách quan cho lập luận, người nghe; làm cho diễn đạt sinh động, hấp dẫn.

Câu 5: Dấu hiệu nhận biết đây là một văn bản nghị luận

- Được viết theo hệ thống lập luận: Luận đề - luận điểm - lí lẽ - bằng chứng

- Thể hiện rõ quan điểm của người viết về một vấn đề trong cuộc sống

Câu 6: Nhận xét/ lí giải cách đặt nhan đề

+ Nhan đề khái quát nội dung chính…(nêu nội dung của văn bản, cần đọc kĩ để tự nhận ra)

+ Cách đặt nhan đề này tạo sự hấp dẫn, lôi cuốn với người đọc; góp phần tạo nên sức thuyết phục cho văn bản.

Câu 7: Phân tích được vai trò các yếu tố biểu cảm, thuyết minh hoặc miêu tả, tự sự trong văn bản nghị luận:

Cách trả lời:

- Chỉ ra yếu tố biểu cảm, thuyết minh, miêu tả, tự sự

- Nêu tác dụng:

Về nghệ thuật lập luận: Làm cho lập luận chặt chẽ, thuyết phục; giúp câu văn, đoạn văn sinh động, hấp dẫn, thu hút người đọc, người nghe.

Về nội dung:

+ Biểu cảm: bộc lộ cảm xúc (gì) của người viết về luận đề, luận điểm (ghi rõ)

+ Thuyết minh: Cung cấp những thông tin về....

+ Miêu tả: Làm rõ, đầy đủ chi tiết hơn về....

+ Tự sự: kể lại/ thuật lại....

Câu 9: Phân tích, đánh giá được cách tác giả sử dụng một số thao tác nghị luận trong văn bản để đạt được mục đích:

Nhận diện các thao tác:

+ Giải thích: sử dụng lí lẽ sắc sảo, đúng đắn, lập luận chặt chẽ, phù hợp với vấn đề.

+ Chứng minh: dùng bằng chứng chân thực, tiêu biểu, toàn diện sát hợp với vấn đề cần chứng minh, sắp xếp dẫn chứng logic, chặt chẽ và hợp lí.

+ Phân tích: chia đối tượng theo các mặt/ khía cạnh hợp lí, thuyết phục.

+ Bình luận: bày tỏ thái độ, quan điểm rõ rang, chân thành, nhìn nhận vấn đề sáng suốt, khách quan.

+ So sánh:Chỉ ra sự giống và khác nhau giữa các đối tượng, từ đó làm rõ được đặc điểm, vai trò và giá trị của vấn đề.

+ Bác bỏ: dùng lí lẽ và chứng cứ để gạt bỏ những quan điểm, ý kiến sai lệch, thiếu chính xác; từ đó nêu lên ý kiến thuyết phục người nghe, người đọc.

- Tác dụng của thao tác:

- Về nghệ thuật lập luận: làm cho lập luận chặt chẽ, thuyết phục, sinh động, dễ hình dung

- Về nội dung: Khái quát nội dung của thao tác => Từ đó góp phần làm sáng tỏ luận điểm (ghi rõ luận điểm)

Câu 10: Đánh giá sự phù hợp giữa nội dung nghị luận và nhan đề của văn bản

 => NGUYÊN TẮC: HỎI ĐÁNH GIÁ, NHẬN XÉT THÌ TRƯỚC HẾT PHẢI LÀM CHỈ RA

Bước 1:

+ Xác định được nội dung nghị luận (nội dung của cả văn bản)

+ Ghi lại “nhan đề”: xác định nội dung của nhan đề

Bước 2: Đánh giá sự phù hợp giữa nội dung nghị luận và nhan đề của văn bản: THUỘC

+ Nhan đề đã khái quát/ bao quát được vấn đề nghị luận, từ đó tạo cơ sở để triển khai mạch ý trong nội dung văn bản. Nhan đề góp phần định hướng cách hiểu nội dung văn bản, tạo sự tò mò cho người đọc.

+ Nội dung văn bản đã làm rõ vấn đề đưa ra trong nhan đề.